Chiều Hà Nội có những khoảnh khắc rất riêng. Không cần ai ra hiệu, thành phố tự chậm lại. Hồ Gươm dịu gió. Phố cổ mơ màng. Người ta bước nhẹ hơn, như thể chỉ cần đi nhanh một chút thôi là có thể làm xước mất điều gì đó rất mong manh đang treo trong không khí. Chiều ấy, tôi gặp Nguyễn Quý Dương. Bạn đứng giữa những bức tranh của mình — một họa sĩ, một thầy giáo, một người lính Trường Sa trở về — nhưng dáng đứng lại rất đời. Không phải dáng của người “trưng bày”, cũng không phải dáng của người chờ được ngợi khen. Chỉ là một người đang ở đúng chỗ của mình, để tranh tự nói, để người xem tự cảm.

Tranh của Dương không tìm cách gây ấn tượng. Màu sắc khỏe khoắn nhưng tiết chế. Bố cục rõ ràng mà không phô trương. Trong tranh có cây, có nước, có mái nhà, có những khoảng lặng được giữ nguyên — như cách người ta giữ lại một hơi thở giữa đời sống gấp gáp. Nhìn tranh, tôi không thấy sự cố gắng “làm đẹp” Hà Nội, mà thấy một Hà Nội đang sống.

Cây cầu ấy, bao năm nay, vẫn đứng đó — không mới, không hào nhoáng — nhưng không gì thay thế được. Trong tranh của Dương, cầu Long Biên hiện lên khỏe khoắn, vững vàng, không bi lụy, không hoài cổ quá mức. Không phải cây cầu để ngắm từ xa, mà là cây cầu để đi qua mỗi ngày: gánh người, gánh thời gian… gánh những đổi thay mà không than thở. Nhìn cây cầu trong tranh của Dương, tôi chợt thấy thấp thoáng chính con người Dương.

Không ồn ào. Không tìm cách đứng cao hơn ai. Nhưng luôn có mặt ở những lúc cần sự bền bỉ, khó khăn. Như cầu Long Biên lặng lẽ mà không thể thiếu. Dương yêu Hà Nội theo cách của người làm nghề. Tình yêu ấy đi vào từng nét vẽ, từng gam màu, từng sự tiết chế. Đó là tình yêu của người hiểu rằng Hà Nội không cần được tô đậm thêm, chỉ cần được nhìn cho đúng.

Và Dương nhìn Hà Nội bằng đôi mắt của một người thầy, của một họa sĩ. Nghề dạy học, suy cho cùng, rất giống với vẽ tranh. Không có kết quả tức thì. Không có tiếng vỗ tay ngay lập tức. Chỉ có từng lớp, từng lớp phấn trắng chồng lên bảng đen; màu sắc chồng lên toan vải; ngày tháng chồng lên đời người. Cả hai nghề đều cần sự kiên nhẫn và một niềm tin lặng lẽ rằng: “Điều mình đang làm hôm nay rồi sẽ có ngày nở hoa”.

Đó là nơi mỗi ngày không có triển lãm, không có ánh đèn, không có tiếng vỗ tay. Chỉ có lớp học, sân trường, hành lang, bảng đen, phấn trắng. Và những người thầy đến sớm, về muộn; giữ kỷ luật không bằng khẩu hiệu, mà bằng sự gương mẫu; giữ nền nếp không bằng lời nói lớn, mà bằng những thói quen nhỏ lặp đi lặp lại mỗi ngày. Ở đó, sáng tạo không phải là điều bay bổng. Sáng tạo là tìm cách để một tiết học không khô khan. Là kiên nhẫn với một học sinh chậm nhịp. Là giữ cho trường lớp trật tự, an toàn, để học trò có thể yên tâm lớn lên với ngôi trường.

Tôi gặp Nguyễn Quý Dương trong không gian tranh, nhưng tôi thấy bạn với vai trò của người thầy ở Victoria Thăng Long 3. Cùng một cách sống: làm nghề cho đàng hoàng, không cần ai nhắc tên, không cần ai ghi công, nhưng nếu thiếu đi, mọi thứ sẽ thật đáng tiếc.

Từ Trường Sa trở về, Dương không mang theo câu chuyện để kể. Bạn mang theo sự điềm tĩnh. Sự điềm tĩnh ấy đi vào tranh, đi vào bài giảng, đi vào cách bạn đứng giữa đời. Không cần nói nhiều. Không cần chứng minh. Chỉ cần làm và giữ sự nhiệt huyết.

Có lẽ những người xuất thân từ đồng bằng Sông Hồng đằm thắm như chúng tôi, hay từ những miền quê trên dải đất chữ S yêu dấu này, đều có chung một cách “neo” Hà Nội trong cuộc đời của mình. Không phải bằng những tuyên bố lớn lao, mà bằng lao động mỗi ngày. Neo bằng nghề. Neo bằng kỷ luật. Neo bằng việc sống tử tế trong một thành phố ngày càng vội vã này.

Buổi chiều ấy khép lại. Tranh vẫn treo. Người vẫn đứng đó. Hà Nội ngoài kia đang tràn ngập sắc xuân và những dòng người hối hả của những ngày năm cùng tháng tận.

Không có điều gì thật lớn lao xảy ra, nhưng tôi biết: mình vừa nhìn thấy một cách giữ Hà Nội rất đẹp — bằng màu sắc, bằng phấn trắng, và bằng một người thầy tận tụy lặng lẽ ở phía sau. Xuân đang về. Chỉ cần những con người như thế, Hà Nội đã đủ ấm và bừng lên sắc xuân!

21/01/2026

— — — —