Dạy học Ngữ văn không phải là hành trình đưa kiến thức vào trí nhớ của học sinh, mà là quá trình tổ chức để người học được đọc, được suy nghĩ, được đối thoại với văn bản, được trình bày cách hiểu và từng bước hình thành năng lực cảm thụ, tư duy, giao tiếp bằng ngôn ngữ. Một giờ học Ngữ văn vì thế cần tạo ra không gian để học sinh thực sự tham gia vào quá trình kiến tạo tri thức, từ những phát hiện của riêng mình. Với định hướng đó, sáng ngày 03/10/2026, Trường Tiểu học & THCS Victoria Thăng Long đã tổ chức thành công Chuyên đề “Dạy học thơ tự do trong chương trình Ngữ văn 8 theo định hướng phát triển năng lực học sinh”. Chuyên đề là dịp để cán bộ quản lý, chuyên gia, cố vấn giáo dục và giáo viên cùng dự giờ, quan sát hoạt động học của học sinh, phân tích cách thức tổ chức dạy học và trao đổi những vấn đề chuyên môn từ thực tiễn lớp học.
Chương trình vinh dự có sự tham dự của các vị đại biểu khách quý:1. Về phía lãnh đạo địa phương:
Ông Nguyễn Đức Lượng – Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Tam Hưng
Ông Lê Hoàng Huy – Phó Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Bình Minh
2. Về phía chuyên gia, cố vấn giáo dục và tác giả sách:
PGS.TS Nguyễn Thị Ngân Hoa – Chủ biên, tác giả sách giáo khoa Ngữ văn THCS; Giám đốc điều hành Hệ thống giáo dục Victoria Thăng Long
PGS.TS Nguyễn Thị Hồng Vân – Viện chiến lược và chính sách Giáo dục Việt Nam; tác giả các bộ sách tham khảo, tài liệu học tập Ngữ văn cấp THCS và THPT
3. Về phía Ban Giám hiệu các nhà trường trong Hệ thống giáo dục Victoria Thăng Long:
Nhà giáo Nguyễn Thị Vĩnh Hà – Hiệu trưởng Trường TH&THCS Victoria Thăng Long
Nhà giáo Trần Thị Thúy – Hiệu trưởng Trường TH&THCS Victoria Thăng Long 3
Cô giáo Nguyễn Thị Huyền Trang – Phó Hiệu trưởng Trường TH&THCS Victoria Thăng Long
Thầy giáo Đặng Việt Hùng – Phó Hiệu trưởng Trường TH&THCS Victoria Thăng Long
4. Về phía đại biểu các nhà trường:
Ban Giám hiệu các nhà trường trên địa bàn xã Bình Minh, xã Tam Hưng
Các thầy cô giáo dạy Ngữ văn thuộc Hệ thống giáo dục Victoria Thăng Long và các nhà trường trên địa bàn xã Bình Minh, xã Tam Hưng.
Trong chuyên đề, thầy giáo Trần Đình Hải – giáo viên Ngữ văn Trường Tiểu học & THCS Victoria Thăng Long cùng Vicsers lớp 8V0.1 đã thực hiện tiết dạy với văn bản “Lá đỏ” của nhà thơ Nguyễn Đình Thi. Từ đặc trưng của văn bản và mục tiêu bài học, thầy Trần Đình Hải đã thiết kế chuỗi hoạt động theo hướng để Vicsers chủ động đọc, khám phá, kiến giải và thể hiện kết quả học tập bằng nhiều hình thức.Trước hết, Vicsers lớp 8V0.1 được hướng dẫn đọc và khám phá văn bản theo nhiều cách thức khác nhau, chú ý đến cách ngắt nhịp, giọng đọc, hình ảnh thơ, từ ngữ và những cảm xúc được gợi ra trong quá trình đọc. Hoạt động đọc được tổ chức như một quá trình học tập có quan sát và phản hồi, trong đó AI được sử dụng như một công cụ hỗ trợ kiểm tra, đánh giá quá trình đọc của học sinh, giúp các bạn nhận diện và điều chỉnh cách đọc ngay trong quá trình học.
Từ những phát hiện ban đầu qua hoạt động đọc, Vicsers lớp 8V0.1 tiếp tục khám phá văn bản bằng nhiều hình thức thể hiện: thuyết trình, sân khấu hóa, sáng tác tranh vẽ kết hợp thuyết trình song ngữ… Mỗi sản phẩm là một cách chuyển hóa kết quả đọc hiểu thành một ngôn ngữ biểu đạt riêng, qua đó thể hiện những cách nhìn và cảm nhận của Vicsers về hình tượng người lính trên tuyến đường Trường Sơn, vẻ đẹp của thế hệ trẻ trong những năm tháng chiến tranh, sự hy sinh vì Tổ quốc và lòng biết ơn của thế hệ hôm nay đối với những người đã góp phần làm nên hòa bình. Từ những câu thơ và hình ảnh nghệ thuật trong “Lá đỏ”, Vicsers không chỉ nhận diện vẻ đẹp của thiên nhiên Trường Sơn hay hình ảnh người lính, mà còn từng bước khám phá chiều sâu cảm xúc của tác phẩm: sự khốc liệt của chiến tranh song hành với vẻ đẹp, niềm tin và sức sống của tuổi trẻ; những đóng góp thầm lặng của thế hệ đi trước trở thành điểm tựa để thế hệ hôm nay nhìn lại, trân trọng và biết ơn giá trị của hòa bình.Đặc biệt, hoạt động sáng tác tranh vẽ và thuyết trình song ngữ giúp học sinh kết nối cảm nhận văn học với hình ảnh và ngôn ngữ; trong khi hoạt động sân khấu hóa tạo điều kiện để các em tái hiện, diễn giải và biểu đạt những hình tượng nghệ thuật từ văn bản bằng hành động, lời thoại và cảm xúc. Qua đó, quá trình đọc hiểu được mở rộng thành quá trình kiến tạo và trình bày cách hiểu của người học.
Tiết mục văn nghệ của thầy và trò ở cuối tiết học cũng được đặt trong mạch khám phá tác phẩm như một hình thức cảm nhận văn học từ góc độ nghệ thuật. Thông qua âm nhạc và sự thể hiện trên sân khấu, những hình ảnh, cảm xúc và giá trị nghệ thuật được học sinh tiếp nhận từ “Lá đỏ” được chuyển hóa thành một phương thức biểu đạt khác. Đây là cách để người học không chỉ nói về tác phẩm mà còn cảm nhận và nhìn nhận tác phẩm bằng ngôn ngữ nghệ thuật, từ đó mở rộng khả năng tiếp nhận văn bản văn học bằng nhiều giác quan và hình thức biểu đạt. Qua chuỗi hoạt động, Vicsers lớp 8V0.1 được rèn luyện năng lực đọc hiểu, cảm thụ văn học, giao tiếp, hợp tác, tư duy phản biện, sáng tạo và trình bày quan điểm; đồng thời có cơ hội vận dụng kiến thức, kỹ năng vào những nhiệm vụ học tập cụ thể. Tiết học đã hoàn thành các mục tiêu đề ra, thể hiện rõ định hướng tổ chức hoạt động học nhằm phát huy vai trò chủ thể của người học.Sau tiết dạy học, không khí chuyên môn tiếp tục được nối dài trong phần trao đổi, phân tích và chia sẻ giữa các chuyên gia, cán bộ quản lý và giáo viên. Từ những hoạt động cụ thể diễn ra trong lớp học, nhiều vấn đề thiết thực của dạy học Ngữ văn được đặt ra và cùng nhau luận giải: từ cách xây dựng kế hoạch bài dạy, thiết kế nhiệm vụ học tập, khai thác đặc trưng của thơ tự do đến tổ chức hoạt động đọc hiểu, ứng dụng công nghệ và AI trong kiểm tra – đánh giá, đặc biệt là cách mở ra những cơ hội để học sinh được suy nghĩ, được sáng tạo và được thể hiện tiếng nói riêng qua những sản phẩm học tập đa dạng.
PGS.TS Nguyễn Thị Hồng Vân đánh giá cao sự đầu tư công phu và nhất quán trong quá trình xây dựng kế hoạch bài dạy, từ việc xác định mục tiêu, thiết kế chuỗi nhiệm vụ đến tổ chức các hoạt động học tập. Cô ghi nhận cách tiết học được kiến tạo theo hướng phát huy vai trò chủ thể của học sinh, để mỗi nhiệm vụ không chỉ hướng tới việc giúp học sinh hiểu văn bản mà còn khơi mở khả năng suy nghĩ, cảm nhận và kiến giải tác phẩm. Đặc biệt, PGS.TS Nguyễn Thị Ngân Hoa bày tỏ sự xúc động trước những cảm nhận chân thành, những cách thể hiện giàu cảm xúc và sáng tạo của thầy Trần Đình Hải và lớp 8V0.1 trong giờ học. Với tư cách là chuyên gia, chủ biên sách giáo khoa, cô Ngân Hoa ấn tượng với cách tổ chức các hoạt động học tập theo hướng phát huy vai trò chủ thể của học sinh, tạo điều kiện để Vicsers được đọc, cảm nhận, suy ngẫm và chủ động thể hiện cách hiểu của mình về văn bản. Những hình thức trình bày đa dạng, từ thuyết trình, sân khấu hóa đến tranh vẽ, kết hợp với việc khai thác công cụ AI và hoạt động thể hiện bằng song ngữ, đã mở rộng không gian tiếp nhận tác phẩm, đồng thời cho thấy sự linh hoạt của giáo viên trong việc chuyển hóa mục tiêu bài học thành những trải nghiệm học tập cụ thể, phù hợp với học sinh. Từ thực tiễn tiết dạy, PGS. TS Nguyễn Thị Ngân Hoa đồng thời chia sẻ những định hướng chuyên môn sâu sắc về tổ chức dạy học đọc hiểu văn bản thơ – làm thế nào để học sinh không chỉ “đọc” văn bản bằng kiến thức mà còn thực sự bước vào thế giới nghệ thuật của tác phẩm, lắng nghe những rung động của ngôn từ, hình ảnh, nhịp điệu để từ đó hình thành cách cảm, cách nghĩ và cách lí giải của riêng mình.Khép lại chương trình, các chuyên gia và cán bộ quản lý đánh giá cao sự đầu tư, tâm huyết và cách tổ chức tiết dạy của thầy giáo Trần Đình Hải, đặc biệt ở việc xây dựng hệ thống nhiệm vụ học tập đa dạng, có tính kết nối và bám sát mục tiêu phát triển năng lực. Sự chủ động của Vicsers lớp 8V0.1 trong quá trình học tập, sự đa dạng trong hình thức thể hiện kết quả đọc hiểu cùng cách giáo viên tổ chức các hoạt động đã tạo nên một tiết học giàu tính tương tác, trong đó Vicsers được trực tiếp khám phá, kiến giải và thể hiện cách hiểu của mình về tác phẩm. Những trao đổi sau tiết dạy đồng thời mang đến những gợi mở thiết thực cho việc tiếp tục đổi mới tổ chức dạy học Ngữ văn, đặc biệt trong thiết kế nhiệm vụ học tập, phát huy hoạt động đọc sâu, khuyến khích suy nghĩ độc lập và tạo không gian để học sinh thể hiện cách cảm nhận, kiến giải tác phẩm bằng nhiều hình thức khác nhau.
Chúc mừng thầy giáo Trần Đình Hải và Vicsers 8V0.1 đã hoàn thành xuất sắc tiết dạy chuyên đề! Chúc mừng Tổ Khoa học Xã hội đã kiến tạo một không gian chuyên môn giàu cảm hứng – nơi những giá trị từ thực tiễn lớp học được sẻ chia, kết nối và lan tỏa. Một giờ học khép lại, nhưng những giá trị được mở ra. Từ những rung cảm trước trang thơ, những suy nghĩ riêng và những cách thể hiện sáng tạo của Vicsers, mỗi bài học trở thành một hành trình cất cánh tư duy, nuôi dưỡng cảm xúc và lan tỏa giá trị.
